Uveïtis

De term uveïtis is een verzamelnaam voor zeer verschillende ziektes die gemeen hebben dat ze ontstekingen veroorzaken.

Zoals bij andere ziektes kunnen we primaire en secundaire (ontstaan als gevolg van andere onderliggende ziektes) vormen onderscheiden. Men kan ervan uitgaan dat ongeveer 40% van alle patiënten een primaire vorm van uveïtis heeft. Bij deze patiënten vindt men gelukkig geen verdere ziektes behalve die van de ogen. Bij ongeveer 60% van de patiënten kan men of een systeemziekte los van die van de ogen vaststellen, in welke gevallen het dan ook tot een uveïtis komt, of de verschijnselen in de ogen zijn zo typerend, dat men deze tot een zuiver op de ogen betrekking hebbend “syndroom” kan terugbrengen.

De afgelopen jaren hebben we veel over het ontstekingsmechanisme van de uveïtis geleerd. Zeker is dat een deel van de uveitiden door bacteriële, virale en parasitaire veroorzakers actief worden. Als voorbeeld zijn TBC, borreliose, herpes en aids-infecties te noemen. Vaak ontstaat uveïtis echter ook als gevolg van andere niet-infectie gebonden ziektes. Bijzonder heftig zijn gewrichtsaandoeningen, zoals de ziekte van Bechterew of chronische jeugd artritis. Daarbij kun je nog  sarcoïdose noemen, een longaandoening. Bij veel patiënten kunnen deze ziektes gelukkig niet worden terug gevonden. Als dat is vastgesteld gaat men ervan uit dat het dan gaat om auto-immuunziektes. Hierbij richt de immuun-afweer zich tegen het eigen lichaam, in dit geval de ogen. Mogelijkerwijs wordt dit falen van het immuunsysteem gedeeltelijk veroorzaakt door vroeger lichamelijk contact met micro-organismen of hun gifstoffen.

Typische oorzaken, afhankelijk van de soort uveïtis, zijn:

  • Uveïtis Anterior: HLA-B27.
  • Geassocieerde ziektes als Bechterew, Reiter, psoriasisarthritis enz.
  • Darmziektes die gepaard gaan met ontstekingen (ziekte van Crohn), TBC enz.
  • Uveïtis Interior:  sarcoïdose (10%)
  • MS (10%)
  • Uveïtis Posterior: toxoplasmose,  sarcoïdose, de ziekte van Behçet
  • Panuveïtis:  sarcoïdose, de ziekte van Behçet en zelden borreliose.

Hoe verloopt uveïtis
De acute eerste uveïtis wordt meestal relatief snel, binnen enkele weken, minder. Het kan echter na langere tijd tot hernieuwde oplevingen van de ontstekingen komen.
Principieel wordt een acute vorm van een chronische vorm onderscheiden. Chronisch is een ontsteking die langer dan 3 maanden aanwezig is. Soms blijft de ontsteking over langere tijd bestaan en dan kan er niet zo gemakkelijk een onderscheid worden gemaakt. Dat geldt ook voor de hevigheid van de ontstekingen die bij iedere patiënt moet worden ingeschat. Er zijn zoveel vormen en oorzaken mogelijk dat het begrijpelijk is dat een en ander moeilijk vast te stellen is.

Welke handelswijze wordt toegepast na de diagnose
Uveïtis heeft een uitgebreide diagnose nodig, omdat de ontstekingen deel kunnen uitmaken van een onderliggende ziekte en er kunnen talrijke oorzaken worden bedacht.

Een uitgebreide anamnese (ondervraging van de patiënt) is dan ook belangrijk.
Er kan bij het onderzoek door de oogarts een oorzaak worden ontdekt.
– Röntgenonderzoek van de longen om sarcoïdose en TBC uit te sluiten
– Bloedonderzoek om bacteriële en virale oorzaken of andere ontstekingsziektes uit te sluiten.
En verder onderzoek n.a.v. de anamnese en het lichamelijk onderzoek.

Waardevol kan ook het onderzoek met het Amsler-net zijn, omdat vertekende lijnen kunnen duiden op macula-oedeem (vochtophoping in het deel waar zich het scherpste zicht bevindt).

Vaak heeft uveitis een kort en gematigd verloop en komt het niet tot het ontwikkelen van complicaties. Sommige vormen zijn echter agressief of hebben een chronisch verloop, zodat het gevaar van complicaties aanmerkelijk verhoogd wordt.

Echt typerende complicaties van uveïtis zijn:

  • Verklevingen tussen regenboogvlies en lens.
  • Staar
  • Glaucoom
  • Inkapseling van calcium in het hoornvlies
  • Het ontwikkelen van macula-oedeem

De behandeling is er van meet af aan op gericht om complicaties te voorkomen. Voor ieder van deze aandoeningen zijn echter wel medische behandelingen.

Informatiebron is de site van de DUAG (www.duag.org)